Zevenentwintig initiatieven, en geen koers. Zo zag het eruit toen de duurzaamheidsmanager van de Formule 1 in Zandvoort zich over de duurzaamheidsstrategie van dat evenement boog. Aan ambitie ontbrak het niet, aan samenhang wel. Hij omschreef de stapel plannen zelf als los zand.
Change Inc. deed begin november verslag van het seminar 'Zonder koers geen koploper', waar ondernemers en deskundigen bespraken hoe je vooruitkomt in de energietransitie terwijl de omstandigheden tegenzitten. Netcongestie, hoge kosten en veel regels kwamen langs als de grote remmen. Toch was de toon niet somber. De sprekers lieten zien dat er vaak meer kan dan ondernemers denken, zolang ze hun keuzes in een logische volgorde maken.
Voor energie op een bedrijfslocatie is die volgorde precies het punt. Een batterij, een laadplein en een warmtepomp worden vaak los van elkaar besproken, soms met verschillende leveranciers, terwijl ze allemaal over dezelfde aansluiting moeten. In dit artikel zetten we de lessen van het seminar naast de volgorde die wij in onze projecten aanhouden: eerst meten, dan sturen, pas daarna opslag.
Van losse maatregelen naar één vraagstuk
De openingsspreker van het seminar stelde dat de energietransitie steeds complexer wordt. Waar het eerst vooral om duurzaamheid ging, spelen nu ook betaalbaarheid en leveringszekerheid een grote rol. Zijn belangrijkste advies was om verduurzaming niet langer te zien als een reeks losse maatregelen, maar als een strategisch vraagstuk voor het hele bedrijf. Tegelijk wees hij erop dat er al veel bereikt is en dat duurzame oplossingen betaalbaarder zijn geworden. Niemand hoeft vanaf nul te beginnen.
Bij de Formule 1 in Zandvoort leidde dat inzicht tot een herindeling. De organisatie had geprobeerd bij te dragen aan zoveel mogelijk duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties, terwijl lang niet al die doelen bij een autorace passen. De duurzaamheidsmanager stelde daarom drie vragen. Welke doelen passen bij het evenement? Waar maakt de organisatie het meeste verschil? En wat gaat er eigenlijk al goed? Daaruit kwam een strategie met zes pijlers: mobiliteit, energie, natuur, sociale impact, economische impact en nieuwe initiatieven.
Die drie vragen werken ook buiten de autosport. Vertaal ze naar uw eigen locatie en u krijgt: welk energievraagstuk speelt hier echt, waar zit de meeste winst, en wat werkt nu al? Geen van die vragen kunt u beantwoorden zonder cijfers. Daarom begint onze volgorde bij meten.
Stap 1: meten
Een energierekening vertelt u hoeveel u in een jaar hebt verbruikt. Hij vertelt niet wanneer. Juist dat tijdstip bepaalt of u tegen de grens van uw aansluiting aanloopt, of uw zonnestroom op het verkeerde moment het net op gaat en of er nog ruimte is voor een extra machine of laadpaal.
Kwartierdata geeft dat inzicht wel. Per kwartier ziet u wat er over uw aansluiting ging, in beide richtingen. Leg die reeks naast uw gecontracteerd vermogen en een paar dingen worden snel duidelijk: op welke momenten u dicht bij de grens zit, hoe vaak dat gebeurt, hoe lang zo'n piek aanhoudt en welk verbruik er op dat moment achter zit.
Meten klinkt als een formaliteit, maar het is de stap die alle volgende bepaalt. Een piek van één kwartier per maand vraagt een ander antwoord dan een piek die elke werkdag twee uur duurt. Wie dat verschil niet kent, ontwerpt op gevoel.
Stap 2: sturen
Op het seminar viel een opmerking die voor veel ondernemers het gesprek verlegt. De volgende fase van de energietransitie draait volgens de openingsspreker niet alleen om meer duurzame stroom opwekken, maar ook om slimmer omgaan met de energie die er al is. Als voorbeelden noemde hij aardgas vervangen door elektrische oplossingen en het stroomverbruik beter over de dag spreiden.
Dat spreiden levert twee dingen tegelijk op. Wie piekmomenten vermijdt, verlaagt zijn energiekosten en maakt ruimte vrij op het stroomnet. Het eerste merkt u op de factuur. Het tweede merkt u zodra u wilt uitbreiden en de netbeheerder geen zwaardere aansluiting kan leveren.
Sturen kan klein beginnen. Soms is het een kwestie van een proces later starten, of van laadpalen die niet allemaal tegelijk beginnen als het personeel 's ochtends binnenkomt. Een energiemanagementsysteem, een EMS, doet dat automatisch: het meet wat er over de aansluiting gaat en verschuift flexibel verbruik naar momenten waarop er ruimte is. Welke apparaten zich daarvoor lenen, volgt uit de meting van stap 1.
Stap 3: opslag, als de cijfers erom vragen
Pas als duidelijk is welke pieken overblijven nadat het verbruik slim is verdeeld, komt de vraag of een batterij zin heeft. En zo ja, hoe groot die moet zijn.
Schaatsbaan Rotterdam diende op het seminar als voorbeeld. De baan slaat met een batterij stroom op wanneer die goedkoop is en gebruikt die tijdens de dure piekuren. Maar de batterij kwam niet als eerste. Dankzij een tunnel rond het ijs ligt het energieverbruik van de baan volgens het verslag zo'n 60 procent lager dan bij een gewone ijsbaan. Eerst het verbruik omlaag, daarna de opslag erbij.
Ook financieel staat de baan op eigen benen. Waar andere schaatsbanen vaak draaien op ingewikkelde constructies met de gemeente, kan deze mobiele baan, die drie maanden per jaar open is, zelfstandig opereren. Er liggen vergevorderde plannen voor een vergelijkbare baan in Assen, en ook in Duitsland wordt naar de mogelijkheden gekeken.
Een batterij zonder meting is gokken. Is hij te klein, dan blijven de pieken. Is hij te groot, dan betaalt u voor capaciteit die u niet gebruikt. Met de kwartierdata en een beeld van wat sturing al oplevert, kunt u de maat van de batterij berekenen in plaats van schatten.
Samenwerken en de eigen mensen betrekken
Twee andere lessen van het seminar gaan minder over techniek, maar zijn net zo herkenbaar. De eerste: zoek elkaar op. De energietransitie brengt zoveel technische, financiële en maatschappelijke vragen mee dat geen organisatie ze alleen kan oplossen. Voor de Formule 1 werkte de organisatie onder meer samen met de NS, de gemeente en de netbeheerder. De NS zette een soort metrodienst op tussen Amsterdam en Zandvoort, waarmee ieder uur zo'n 10.000 bezoekers per trein konden reizen. De gemeente Den Haag leerde voor de aanleg van een collectorveld, dat warmte uit kunstgras wint, van het eerste veld in Eindhoven dat niet goed werkte. Den Haag heeft nu een werkend veld waarmee een school wordt verwarmd.
De tweede les: wie vooroploopt, brengt anderen in beweging, ook binnen de eigen organisatie. Toen duurzaamheid in Zandvoort een duidelijke plek in de strategie kreeg, kwam het organisatieteam zelf met ideeën. Zo kreeg een gebouw van de Floriade een tweede leven op het circuit.
Voor een energieproject op uw locatie betekent dat: betrek de mensen die het verbruik veroorzaken. De productieleider weet welk proces kan schuiven. De wagenparkbeheerder weet hoe laat de bussen terug zijn. Die kennis staat niet in de kwartierdata, maar ze helpt wel om die data goed te lezen.
Een bankier die op het seminar sprak, merkte bovendien dat veel ondernemers wel willen verduurzamen, maar niet weten hoe ze het moeten aanpakken of betalen. Ook daar helpt een vaste volgorde. Wie eerst meet, kan per stap laten zien wat die oplevert, en dat maakt elke volgende investering beter te onderbouwen.
Hoe wij het aanpakken
Onze projecten volgen dezelfde volgorde. We beginnen met een scan van uw kwartierdata. In het rapport ziet u waar de pieken zitten, hoe ze zich verhouden tot uw gecontracteerd vermogen en welk verbruik kan schuiven. Op basis daarvan maken we het ontwerp: welke sturing nodig is, of opslag daar iets aan toevoegt en zo ja hoeveel. Daarna verzorgen we de levering.
In dat ontwerp heeft Voltenum Connect, ons eigen EMS, een vaste rol. Connect meet continu op uw aansluiting en laadt en ontlaadt de batterij op basis van wat het daar ziet: laden als er ruimte is, ontladen als het verbruik richting de grens gaat.
Er bestaat geen route die voor elk bedrijf werkt. Dat zei de openingsspreker van het seminar ook. Daarom doen we geen uitspraken over een batterij of over besparing voordat we uw cijfers hebben gezien.
Begin met een scan
Weet u op welke kwartieren uw locatie het meest van de aansluiting vraagt? Vraag via het formulier hieronder een scan aan. U hoort binnen 24 uur van ons.
Bron
Deze bron is geraadpleegd op 9 november 2026. De feiten en cijfers in dit artikel komen uit die bron; de toepassing op uw situatie is van Voltenum.